Mariusz Knorowski

Curator of the Poster Museum at Wilanów

 

The subject of equality for women in the public discourse has a long tradition in democratic societies. As early as the mid-nineteenth century, the first arguments were being put forward concerning the need to regulate certain issues in this connection. In the early-twentieth century, activities to promote equal rights for women in public life had already been undertaken by the suffrage movement, which is commonly associated with the process towards women’s emancipation. It would be difficult however, to point to any separate iconography during that rising tide of protest that could be considered as constituting a weapon in the struggle. The known cases were mainly distributed declarations and varied forms of manifestation. Only in the last quarter of the twentieth century, with the advent of the feminist movement (i.e. the second wave of that movement), can we talk about a conscious strategy in the field of visual arts. Such manifestations, conducted on a global scale, sometimes in the form of aggressive and coordinated actions, or simply solidarity support, in response to drastic violations of women’s dignity and manifestations of extreme discrimination or finally, brutal rapes of an ethnic nature, were eventually provided their own language of expression.

 

This situation is reflected in the kind of works submitted to the International Poster Biennale in Warsaw, as well as in other, related events around the world, especially in the 1980s, associated with the so-called third wave or post-feminism. From the point of view of the Poster Museum’s collection, which includes such works, we can talk about a clearly formed style of artistic expression, whose task is to intervene against real threats and acts of violence, sometimes bordering on barbarism. Not all the messages of this kind appear in competitions as merely the aesthetic expression of an artistic or activist attitude, though this in no way reduces their value. Many of them operate directly in the existing reality, where aesthetic values are of secondary importance. Their task is in fact to exert social pressure aimed at changing the status of women in modern society. Functioning as posters, in accordance with the nature of this medium, they alert the viewer and appeal for specific tasks to be undertaken. They point to the threats, in order to make us aware of the inappropriateness of erstwhile hierarchies, and the inequality and injustice in mutual relations and treatment. They appear on the modern forum in order to oppose examples of the exclusion or even pathological behaviour to which women fall victim. A positive aspect is the fact that women are ever more frequently speaking out en masse on those issues most vital to them and finding many allies.


I hope that this exhibition, as illustration of the subject, will not only bring an important contribution to the debate, but will also help to assess the scale of the phenomenon in the field of art and will demonstrate means of expression and the power of their persuasion by means of suggestive images free of camouflaged allusions. Regardless of our assessment, the works constitute a documentary description of the “battlefield” and an integral part of our social iconography. Most of them are unconfined by any period of limitation, and although some are now history, others continue to participate in a number of battles, on the fringes of various cultures and civilizations.

Mariusz Knorowski

Kurator Muzeum Plakatu w Wilanowie

 

Temat równouprawnienia kobiet w dyskursie publicznym ma długą tradycję w społeczeństwach demokratycznych. Już w trzeciej ćwierci xix stulecia pojawiły się pierwsze postulaty uświadamiające konieczność uregulowania pewnych kwestii z tym związanych. W początku xx wieku, działania na rzecz równych praw kobiet w życiu publicznym były już artykułowane za sprawą ruchu sufrażystek, co powszechnie kojarzone jest z procesem emancypacji kobiet. W okresie wzbierającej fali protestu trudno jednak byłoby wyodrębnić istnienie osobnej ikonografii, stanowiącej oręż w tej walce. Znane przypadki miały głównie charakter rozproszonych deklaracji i zróżnicowane formy manifestacji. Dopiero w ostatniej ćwierci xx w. wraz z pojawieniem się ruchu feministycznego (tzw. druga fala ruchu), można mówić o uświadomionej strategii w dziedzinie sztuk wizualnych. Prowadzona w skali globalnej, niekiedy w postaci ofensywnych i skoordynowanych akcji, czy wprost solidarnościowego wsparcia, w związku z drastycznymi naruszeniami godności kobiet, przejawami skrajnej dyskryminacji, czy w końcu brutalnych gwałtów na podłożu etnicznym, doczekała się swojego języka wyrazu.

 

Sytuacja ta znajduje odzwierciedlenie w tego typu pracach zgłaszanych na Międzynarodowe Biennale Plakatu w Warszawie, a także w ramach innych pokrewnych imprez na całym świecie, szczególnie w latach 80., co kojarzone jest z tzw. trzecią falą lub postfeminizmem. Z punktu widzenia kolekcji Muzeum Plakatu, gdzie znajdują się takie obiekty, można już mówić o wyraźnie uformowanym stylu wypowiedzi plastycznych, których zadaniem jest interwencja wobec realnych zagrożeń i aktów przemocy, niekiedy na pograniczu czynów barbarzyńskich. Nie wszystkie tego typu przekazy pojawiają się w ramach konkursów jedynie jako estetyczny wyraz postawy artystycznej, czy aktywistycznej, co bynajmniej ich nie dyskredytuje. Wiele z nich działa bezpośrednio w rzeczywistości zastanej, gdzie ich walory estetyczne są kwestią drugorzędną. Ich zadaniem jest bowiem wywieranie presji społecznej mającej zmieniać status kobiet w nowoczesnym społeczeństwie. Funkcjonując jako plakaty, zgodnie z naturą tego medium, ogłaszają alert i wzywają do konkretnych zadań. Demaskują stan zagrożenia, po to, by uświadomić nieprzystawalność niegdysiejszych hierarchii, dziejącą się nierówność i niesprawiedliwość we wzajemnym traktowaniu. Pojawiają się na współczesnej agorze, by przeciwstawiać się zjawiskom wykluczającym, czy wręcz patologicznym, których ofiarami stają się kobiety. Pozytywny jest fakt, że kobiety coraz częściej masowo zabierają głos w sprawach dla nich samych najżywotniejszych, znajdując wielu sprzymierzeńców.

 

Mam nadzieję, że prezentowana wystawa wniesie do debaty nie tylko istotny wkład jako ilustracja tematu, ale także pozwoli ocenić skalę zjawiska w dziedzinie sztuki oraz unaoczni środki ekspresji i skuteczność ich perswazji za pomocą sugestywnych obrazów, wolnych od zakamuflowanych aluzji. Niezależnie od naszej oceny, stają się one dokumentalnym opisem „pola walki” i stanowią integralną część społecznej ikonosfery. W większości nie ulegają przedawnieniu i chociaż niektóre są już historią, inne nadal uczestniczą w wielu bataliach, na pograniczach różnych kultur i cywilizacji.